UNG THƯ - PROTEIN NIỆU HOẶC HỘI CHỨNG THẬN HƯ

TỔNG QUAN

• Ở bệnh nhân ung thư, protein niệu có thể do:
  • Hội chứng cận u (paraneoplastic)
  • Tác dụng phụ điều trị (hóa trị, thuốc nhắm trúng đích)
  • Bệnh lý liên quan gammopathy đơn dòng

→ Luôn phải nghĩ đến ung thư khi gặp protein niệu “không rõ nguyên nhân”

CƠ CHẾ CHÍNH

1. CẬN U (PARANEOPLASTIC)

• Khối u → tạo kháng thể / cytokine → Tổn thương cầu thận

→ Không phải do xâm lấn trực tiếp

2. DO THUỐC ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

• Đặc biệt:
  • Thuốc kháng VEGF
  • Immune checkpoint inhibitors

→ Gây tổn thương cầu thận → protein niệu

3. GAMMOPATHY ĐƠN DÒNG

• Đa u tủy xương
• Amyloidosis
• MIDD

→ Protein niệu thường nặng

CÁC BỆNH CẦU THẬN LIÊN QUAN UNG THƯ

1. BỆNH THẬN MÀNG (MN) – THƯỜNG GẶP NHẤT

• Liên quan:
  • Ung thư phổi
  • Tiền liệt tuyến
  • Tiêu hóa
• Đặc điểm:
  • Thường âm tính PLA2R
  • Có thể liên quan NELL1

→ Gợi ý nguyên nhân thứ phát

→ Điều trị ung thư → cải thiện MN

2. BỆNH THẬN THAY ĐỔI TỐI THIỂU (MCD)

• Liên quan:
  • Lymphoma Hodgkin
• Cơ chế:
  • Tế bào T tiết cytokine độc cầu thận

→ Nếu kháng steroid → nghĩ đến ung thư

3. CÁC BỆNH KHÁC

• MPGN
• IgA nephropathy
• Amyloidosis AA

→ Ít gặp hơn

TỔN THƯƠNG DO THUỐC (RẤT QUAN TRỌNG)

1. BISPHOSPHONATE

• Gây collapsing FSGS → Hội chứng thận hư nặng

2. INTERFERON

• Gây:
  • FSGS
  • MCD

3. mTOR INHIBITORS (SIROLIMUS)

• Gây protein niệu, FSGS

4. IMMUNE CHECKPOINT INHIBITORS

• Có thể gây lupus nephritis

→ Sinh thiết thận thường cần thiết

BỆNH LIÊN QUAN GAMMOPATHY

1. AMYLOIDOSIS (AL)

• Protein niệu nhiều
• Thận to

2. MIDD (LCDD, HCDD)

• Lắng đọng chuỗi nhẹ/nặng → Protein niệu + suy thận

3. CRYOGLOBULINEMIA, PGNMID…

→ Hiếm nhưng cần nghĩ tới

TIẾP CẬN LÂM SÀNG

KHI NÀO NGHI UNG THƯ?

• Người lớn tuổi
• MN âm tính PLA2R
• Protein niệu mới xuất hiện
• Sụt cân, thiếu máu không giải thích

→ Cần tầm soát ung thư

KHI NÀO NGHI DO THUỐC?

• Xuất hiện sau điều trị ung thư → Cân nhắc sinh thiết thận

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

• Điều trị nguyên nhân:
  • Ung thư
  • Ngừng thuốc độc thận

→ Điều trị thận chỉ hỗ trợ

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• MN là bệnh cầu thận hay gặp nhất ở bệnh nhân ung thư
• PLA2R âm tính → nghĩ đến thứ phát
• Protein niệu có thể là dấu hiệu đầu tiên của ung thư
• Thuốc điều trị ung thư là nguyên nhân quan trọng
• Gammopathy đơn dòng cần luôn được loại trừ
• Sinh thiết thận rất quan trọng trong chẩn đoán

KẾT LUẬN

• Protein niệu ở bệnh nhân ung thư là tình huống phức tạp → Cần phân biệt: cận u – do thuốc – do gammopathy → Điều trị hiệu quả nhất là xử lý nguyên nhân nền (ung thư)