TỔN THƯƠNG THẬN CẤP (SUY THẬN CẤP) LÀ GÌ

KHÁI NIỆM

Tổn thương thận cấp (Acute Kidney Injury – AKI) là hội chứng suy giảm nhanh chức năng thận trong vài giờ đến vài ngày, dẫn đến tích tụ ure, creatinin và rối loạn nước–điện giải–toan kiềm. Bản chất là giảm đột ngột mức lọc cầu thận (GFR) do rối loạn huyết động hoặc tổn thương nhu mô.

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN AKI THEO KDIGO (CHUẨN HIỆN NAY)

Chẩn đoán AKI khi có ≥ 1 trong 3 tiêu chí sau:

• Tăng creatinin huyết thanh ≥ 0,3 mg/dL (≥ 26,5 µmol/L) trong 48 giờ

• Hoặc tăng creatinin ≥ 1,5 lần so với nền trong 7 ngày

• Hoặc lượng nước tiểu < 0,5 mL/kg/giờ trong ≥ 6 giờ

  → Đây là tiêu chuẩn được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay vì đơn giản, nhạy và có giá trị tiên lượng

PHÂN LOẠI MỨC ĐỘ AKI THEO KDIGO

• Giai đoạn 1: tăng creatinin ≥0,3 mg/dL hoặc 1,5–1,9 lần; thiểu niệu ≥6h

• Giai đoạn 2: tăng 2,0–2,9 lần; thiểu niệu ≥12h

• Giai đoạn 3: tăng ≥3 lần hoặc ≥4,0 mg/dL hoặc cần lọc máu; thiểu niệu ≥24h hoặc vô niệu ≥12h

  → Mức độ càng cao → nguy cơ tử vong và CKD càng tăng

TIÊU CHUẨN AKIN (ACUTE KIDNEY INJURY NETWORK) AKIN là bước cải tiến từ RIFLE, nhấn mạnh thay đổi creatinin sớm.

• Stage 1: tăng ≥0,3 mg/dL hoặc 1,5–2 lần
• Stage 2: tăng 2–3 lần
• Stage 3: tăng >3 lần hoặc ≥4,0 mg/dL hoặc lọc máu → Điểm mạnh: phát hiện sớm AKI nhẹ → Hạn chế: vẫn phụ thuộc creatinin (trễ so với tổn thương thật)

TIÊU CHUẨN RIFLE (CỔ ĐIỂN) Gồm 3 mức độ nặng và 2 mức kết cục:

• Risk: creatinin ↑ 1,5 lần hoặc GFR ↓ >25%
• Injury: ↑ 2 lần hoặc GFR ↓ >50%
• Failure: ↑ 3 lần hoặc GFR ↓ >75% hoặc Cr ≥4 mg/dL
• Loss: mất chức năng >4 tuần
• ESRD: >3 tháng → Ý nghĩa: đặt nền móng cho các phân loại sau này → Hạn chế: phức tạp, phụ thuộc ước tính GFR

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Creatinin không phản ánh ngay tổn thương, có thể trễ 24–48h
• AKI có thể xảy ra không thiểu niệu (non-oliguric AKI)
• Luôn cần biết giá trị creatinin nền để chẩn đoán chính xác
• KDIGO hiện là tiêu chuẩn chuẩn hóa và được khuyến cáo sử dụng toàn cầu

KẾT LUẬN NGẮN GỌN

• AKI = giảm nhanh chức năng thận trong thời gian ngắn
• Chẩn đoán hiện nay dựa trên KDIGO (creatinin + nước tiểu)
• AKIN và RIFLE là nền tảng lịch sử → Nhận diện sớm AKI = yếu tố quyết định tiên lượng sống còn của người bệnh