TỔN THƯƠNG THẬN CẤP (AKI) - TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN VÀ GIAI ĐOẠN

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN AKI (KDIGO)

Chẩn đoán AKI khi có ít nhất một trong các tiêu chuẩn sau:

• Tăng creatinin huyết thanh ≥0.3 mg/dL (≥26.5 µmol/L) trong vòng 48 giờ
• Hoặc tăng creatinin ≥1.5 lần so với giá trị nền trong vòng 7 ngày
• Hoặc lượng nước tiểu <0.5 mL/kg/giờ trong ≥6 giờ

→ Lưu ý:

• Creatinin tăng chậm hơn tổn thương thực sự
• Thiểu niệu có thể xuất hiện sớm hơn → Do đó cần kết hợp cả creatinin và nước tiểu

CÁCH TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN AKI

1. XÁC ĐỊNH CÓ AKI HAY KHÔNG

• So sánh creatinin hiện tại với trước đó
• Đánh giá lượng nước tiểu → Phân biệt với CKD (dựa vào tiền sử ≥3 tháng)

1. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ NẶNG

• Áp dụng phân loại KDIGO (3 giai đoạn)

1. TÌM NGUYÊN NHÂN

• Trước thận: mất nước, sốc, suy tim
• Tại thận: ATN, viêm cầu thận, viêm kẽ
• Sau thận: tắc nghẽn đường tiểu

1. XÉT NGHIỆM CẦN THIẾT

• Sinh hóa: creatinin, ure, điện giải
• Tổng phân tích nước tiểu: protein, hồng cầu, trụ niệu
• Siêu âm thận: loại trừ tắc nghẽn → Có thể bổ sung: FENa, FEurea trong một số trường hợp

PHÂN GIAI ĐOẠN AKI (KDIGO)

GIAI ĐOẠN 1 (NHẸ)

• Creatinin tăng ≥0.3 mg/dL hoặc 1.5–1.9 lần nền
• Nước tiểu <0.5 mL/kg/h trong 6–12 giờ

GIAI ĐOẠN 2 (TRUNG BÌNH)

• Creatinin tăng 2.0–2.9 lần
• Nước tiểu <0.5 mL/kg/h ≥12 giờ

GIAI ĐOẠN 3 (NẶNG)

• Creatinin tăng ≥3 lần hoặc ≥4.0 mg/dL
• Hoặc cần lọc máu
• Hoặc nước tiểu <0.3 mL/kg/h ≥24 giờ hoặc vô niệu ≥12 giờ

→ Ý nghĩa:

• Giai đoạn càng cao → nguy cơ tử vong và biến chứng càng lớn
• Giai đoạn 3 thường cần can thiệp tích cực (lọc máu)

PHÂN BIỆT AKI VỚI CKD

• AKI: khởi phát nhanh, thận kích thước bình thường
• CKD: tiến triển lâu dài, thận teo nhỏ (trừ một số bệnh)
• Thiếu máu mạn, rối loạn xương gợi ý CKD

ĐIỂM MẤU CHỐT

• Chẩn đoán AKI dựa vào creatinin + nước tiểu
• Không chờ creatinin tăng mới chẩn đoán
• Phân giai đoạn giúp định hướng tiên lượng và xử trí
• Luôn tìm nguyên nhân vì nhiều trường hợp có thể hồi phục hoàn toàn

KẾT LUẬN

Chẩn đoán AKI cần phát hiện sớm dựa trên thay đổi creatinin và lượng nước tiểu, đồng thời phân giai đoạn theo KDIGO để đánh giá mức độ nặng. Việc xác định nguyên nhân là bước quan trọng nhất nhằm điều trị hiệu quả và cải thiện tiên lượng.