TÍNH MỨC LỌC CẦU THẬN VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

TỔNG QUAN

• GFR = tổng lượng dịch lọc qua tất cả các nephron còn hoạt động
• Giá trị bình thường: ~90–120 mL/phút/1.73 m² → Là chỉ số tốt nhất đánh giá chức năng thận tổng thể

Ý NGHĨA LÂM SÀNG

• Giảm GFR → suy giảm chức năng thận
• Dùng để:
  • Phân giai đoạn CKD
  • Theo dõi tiến triển
  • Điều chỉnh liều thuốc

→ Lưu ý: GFR không cho biết nguyên nhân bệnh

CÁCH TÍNH GFR

1. ƯỚC TÍNH (eGFR) – DÙNG HÀNG NGÀY

• Dựa vào creatinin máu
• Công thức ưu tiên (KDIGO):
  • CKD-EPI 2021 (không dùng race)

→ Đây là phương pháp chuẩn trong lâm sàng

2. XÁC NHẬN (KHI CẦN)

• Dùng cystatin C
• Công thức kết hợp:
  • CKD-EPI creatinin + cystatin C → chính xác hơn

3. ĐO GFR THỰC (Ít dùng)

• Clearance chất ngoại sinh:
  • Inulin (chuẩn vàng)
  • Iohexol, iothalamate
• Công thức clearance:
  • C = (U × V) / P

→ Dùng khi cần độ chính xác cao

4. CREATININ CLEARANCE (24H)

• Gần đúng GFR nhưng:
  • Thường overestimate do bài tiết thêm ở ống thận

NHỮNG ĐIỂM QUAN TRỌNG TRONG DIỄN GIẢI

• Creatinin ↑ → GFR ↓
• Nhưng:
  • Creatinin thay đổi không tuyến tính với GFR → Giai đoạn sớm: GFR giảm nhiều nhưng creatinin tăng ít

HẠN CHẾ CỦA eGFR (RẤT QUAN TRỌNG)

1. PHỤ THUỘC KHỐI LƯỢNG CƠ

• Người cơ to → creatinin cao giả
• Người suy kiệt → creatinin thấp giả

→ Sai lệch eGFR đáng kể

2. ẢNH HƯỞNG CHẾ ĐỘ ĂN

• Ăn nhiều thịt → ↑ creatinin
• Ăn chay → ↓ creatinin

3. ẢNH HƯỞNG THUỐC

• Một số thuốc:
  • Trimethoprim
  • Cimetidine → ↑ creatinin nhưng không giảm GFR thật

4. BÀI TIẾT ỐNG THẬN

• Khi GFR giảm → tăng bài tiết creatinin → Làm che giấu mức độ suy thận thật

5. KHÔNG DÙNG TRONG AKI

• Creatinin chưa kịp tăng → eGFR không phản ánh đúng

6. SAI SỐ CÁ NHÂN CAO

• Một eGFR = 60 có thể tương ứng GFR thật 45–75 → Sai số sinh học lớn

7. NGOÀI THẬN

• Bệnh gan, suy dinh dưỡng, bệnh mạn tính → sai lệch

KHI NÀO CẦN XÁC NHẬN eGFR

• eGFR 45–60 không có bằng chứng tổn thương thận
• Người có:
  • Cơ rất lớn hoặc rất nhỏ
  • Bệnh mạn nặng → Dùng cystatin C hoặc đo trực tiếp

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• GFR là chỉ số quan trọng nhất đánh giá chức năng thận
• eGFR (CKD-EPI 2021) là tiêu chuẩn hiện nay
• Creatinin không phản ánh chính xác tuyệt đối GFR
• Không dùng eGFR trong AKI
• Luôn đặt eGFR trong bối cảnh lâm sàng
• Khi nghi ngờ → xác nhận bằng cystatin C hoặc đo trực tiếp

KẾT LUẬN

• GFR là “trục chính” trong đánh giá bệnh thận
• Tuy nhiên: → eGFR chỉ là ước tính, không phải giá trị tuyệt đối → Bác sĩ giỏi là người hiểu hạn chế của eGFR để không bị đánh lừa bởi con số