TIỂU MÁU TRONG BỆNH CẦU THẬN

TỔNG QUAN

• Tiểu máu cầu thận = hồng cầu xuất phát từ cầu thận → Đặc trưng:
  • Hồng cầu biến dạng (dysmorphic RBCs)
  • ± trụ hồng cầu (RBC casts) → Đây là dấu ấn quan trọng nhất phân biệt với tiểu máu ngoài cầu thận

CƠ CHẾ BỆNH SINH

• Tổn thương hàng rào lọc cầu thận (GBM + podocyte) → Hồng cầu thoát qua mao mạch cầu thận → Bị biến dạng khi đi qua hệ ống thận

→ Bản chất: viêm hoặc tổn thương cấu trúc cầu thận

ĐẶC ĐIỂM XÉT NGHIỆM NƯỚC TIỂU

• Hồng cầu biến dạng (acanthocyte)
• Trụ hồng cầu → đặc hiệu cao
• Thường kèm:
  • Protein niệu
  • ± bạch cầu niệu (không nhiễm trùng)

BIỂU HIỆN LÂM SÀNG

• Có thể 2 dạng:
  • Tiểu máu vi thể (phát hiện tình cờ)
  • Tiểu máu đại thể
• Gợi ý nguyên nhân qua thời điểm:
  • Sau nhiễm liên cầu 1–2 tuần → viêm cầu thận hậu nhiễm
  • Đồng thời nhiễm hô hấp → IgA nephropathy

HỘI CHỨNG VIÊM CẦU THẬN (NEPHRITIC)

• Bộ ba điển hình:
  • Tiểu máu
  • Protein niệu (thường <3.5 g/ngày)
  • Giảm GFR
• Kèm:
  • Tăng huyết áp
  • Phù

→ Bản chất: viêm cầu thận

CÁC HÌNH THÁI LÂM SÀNG

• Cấp tính:
  • Khởi phát nhanh
• Mạn tính:
  • Tiến triển chậm → CKD
• Tiến triển nhanh (RPGN):
  • Suy thận nhanh
  • Liên quan crescent

TIỂU MÁU CẦU THẬN ĐƠN ĐỘC

• Định nghĩa:
  • Tiểu máu kéo dài
  • Không protein niệu đáng kể
  • Chức năng thận bình thường
• Nguyên nhân hay gặp:
  • IgA nhẹ
  • Alport
  • Thin basement membrane

→ Thường tiên lượng tốt, theo dõi là chính

TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN

1. XÁC ĐỊNH NGUỒN GỐC

• Có dysmorphic RBC hoặc RBC cast → cầu thận

2. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ

• Có kèm:
  • Protein niệu ?
  • Suy thận ?
  • Tăng huyết áp ?

→ Nếu có → nghĩ viêm cầu thận

3. XÉT NGHIỆM CẦN LÀM

• C3, C4
• ANA, anti-dsDNA
• ANCA
• Anti-GBM
• HBV, HCV, HIV

4. SINH THIẾT THẬN

• Chỉ định khi:
  • Protein niệu
  • Giảm GFR
  • Nghi bệnh hệ thống

PHÂN BIỆT NHANH (RẤT QUAN TRỌNG)

• Tiểu máu cầu thận:
  • Nước tiểu sậm màu (cola)
  • Không đông máu
  • RBC biến dạng
• Tiểu máu ngoài cầu thận:
  • Đỏ tươi
  • Có cục máu
  • RBC bình thường

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Dysmorphic RBC = chìa khóa chẩn đoán
• Trụ hồng cầu = gần như đặc hiệu cầu thận
• Tiểu máu + protein niệu → luôn nghĩ viêm cầu thận
• Không phải mọi tiểu máu đều cần sinh thiết
• Luôn đánh giá toàn thân (lupus, vasculitis…)
• IgA nephropathy là nguyên nhân rất thường gặp

KẾT LUẬN

• Tiểu máu trong bệnh cầu thận là dấu hiệu quan trọng, định hướng chẩn đoán sớm
• Tiếp cận đúng cần: → xác định nguồn gốc → đánh giá mức độ → tìm nguyên nhân → từ đó quyết định sinh thiết và điều trị phù hợp