TIẾP CẬN BỆNH NHÂN TIỂU ĐẠM

NGUYÊN TẮC CHUNG

• Không dừng ở phát hiện protein niệu
• Cần trả lời 3 câu hỏi:
  • Có thật sự protein niệu không?
  • Mức độ bao nhiêu?
  • Nguyên nhân gì?

BƯỚC 1: XÁC NHẬN PROTEIN NIỆU

• Dipstick (+) → phải định lượng (UPCR/UACR)
• Nếu định lượng bình thường → nghĩ:
  • Protein niệu thoáng qua
  • Dương tính giả → Lặp lại xét nghiệm 1–2 lần

BƯỚC 2: KHAI THÁC BỆNH SỬ (RẤT QUAN TRỌNG)

• Triệu chứng gợi ý:
  • Nước tiểu bọt
  • Phù
  • Tiểu máu
  • Sốt, phát ban, đau khớp
• Yếu tố thoáng qua:
  • Sốt, gắng sức, nhiễm trùng
• Bệnh nền:
  • Đái tháo đường
  • Tăng huyết áp
  • Lupus, viêm mạch
  • Nhiễm HBV, HCV, HIV
• Thuốc:
  • NSAIDs
  • Thuốc sinh học, hóa trị
• Tiền sử gia đình bệnh thận

→ Định hướng nguyên nhân ngay từ đầu

BƯỚC 3: KHÁM LÂM SÀNG

• Huyết áp
• Phù
• Ban da, xuất huyết → Gợi ý bệnh cầu thận/systemic

BƯỚC 4: XÉT NGHIỆM CƠ BẢN

• Tổng phân tích nước tiểu + cặn lắng:
  • HC biến dạng → cầu thận
  • Trụ HC → viêm cầu thận
  • BC → nhiễm trùng/viêm kẽ
• Định lượng protein:
  • UPCR hoặc UACR
• Chức năng thận:
  • Creatinin, eGFR

→ Bước quyết định phân tầng bệnh

BƯỚC 5: PHÂN NHÓM LÂM SÀNG

• NHÓM NGUY CƠ CAO (CẦN CHUYỂN CHUYÊN KHOA)

  • Protein niệu + triệu chứng (phù, tiểu máu…)
  • Cặn lắng bất thường
  • Giảm eGFR → Cân nhắc sinh thiết thận

• NHÓM KHÔNG TRIỆU CHỨNG – CHỨC NĂNG THẬN BÌNH THƯỜNG

  ▪ Nếu không có protein niệu thật sự

  → Theo dõi

  ▪ Nếu có protein niệu

  • <30 tuổi → loại trừ protein niệu tư thế
  • ≥30 tuổi → coi như protein niệu dai dẳng

→ Chuyển chuyên khoa thận

BƯỚC 6: ĐỊNH HƯỚNG NGUYÊN NHÂN

• Protein niệu nhiều → cầu thận
• Protein niệu ít → ống thận/postrenal
• Dipstick (-) → nghĩ overflow
• Kèm tiểu máu → cầu thận
• Kèm BC niệu → nhiễm trùng

GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG

• Protein niệu càng cao → nguy cơ suy thận càng lớn
• Ngay cả protein niệu nhẹ:
  • Tăng nguy cơ tim mạch
  • Tăng tử vong → Là marker tiên lượng độc lập

ỨNG DỤNG THỰC TẾ

• Xác nhận → Định lượng → Phân nhóm → Tìm nguyên nhân
• Không bỏ sót protein niệu “im lặng”
• Theo dõi xu hướng quan trọng hơn 1 giá trị đơn lẻ

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Không chẩn đoán dựa 1 lần xét nghiệm
• Luôn định lượng sau dipstick
• Cặn lắng nước tiểu rất giá trị
• Protein niệu là yếu tố tiên lượng mạnh
• Cần phân tầng nguy cơ sớm

KẾT LUẬN

• Tiếp cận protein niệu phải có hệ thống
• Kết hợp lâm sàng + xét nghiệm + phân tầng nguy cơ → Giúp chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời bệnh thận