SUY THẬN CẤP - CHỈ ĐỊNH LỌC MÁU CẤP CỨU

KHÁI QUÁT

Lọc máu cấp cứu trong AKI là biện pháp thay thế chức năng thận tạm thời nhằm kiểm soát rối loạn nội môi khi điều trị nội khoa không còn hiệu quả. Theo KDIGO, chỉ định dựa trên tình trạng lâm sàng và biến chứng, không chờ creatinin đạt ngưỡng cố định.

CHỈ ĐỊNH LỌC MÁU CẤP CỨU – NGUYÊN TẮC AEIOU

• A – Acidosis: toan chuyển hóa nặng (pH < 7,1) không đáp ứng điều trị
• E – Electrolyte: tăng kali máu nặng (≥ 6,0 mmol/L hoặc có ECG bất thường)
• I – Intoxication: ngộ độc chất có thể lọc (methanol, ethylene glycol, lithium…)
• O – Overload: quá tải dịch → phù phổi cấp không đáp ứng lợi tiểu
• U – Uremia: hội chứng ure máu cao (viêm màng ngoài tim, não do ure, xuất huyết) → Đây là chỉ định kinh điển, cần xử trí ngay, không trì hoãn

LỰA CHỌN PHƯƠNG THỨC LỌC MÁU

• IHD (Intermittent Hemodialysis): lọc máu ngắt quãng → hiệu quả nhanh, phù hợp bệnh nhân ổn định huyết động
• CRRT (Continuous Renal Replacement Therapy): lọc máu liên tục → ưu tiên ICU, bệnh nhân sốc, huyết động không ổn định
• SLED (Sustained Low-Efficiency Dialysis): trung gian giữa IHD và CRRT → Nguyên tắc: chọn phương thức phù hợp huyết động, không có “một phương pháp cho tất cả”

THỜI ĐIỂM BẮT ĐẦU LỌC MÁU

• KDIGO: không khuyến cáo lọc máu sớm thường quy
• Bắt đầu khi có biến chứng hoặc nguy cơ đe dọa tính mạng → Tránh 2 sai lầm:
• Lọc quá sớm → tăng biến chứng, không cải thiện tiên lượng
• Lọc quá muộn → nguy cơ tử vong cao

NGUYÊN TẮC KÊ ĐƠN LỌC MÁU TRONG AKI

• Kiểm soát dịch: đặt mục tiêu cân bằng dịch âm hợp lý
• Điều chỉnh điện giải: đặc biệt K⁺, Na⁺, HCO₃⁻
• Liều lọc (CRRT): thường 20–25 mL/kg/giờ (theo KDIGO)
• Chống đông: heparin hoặc citrate tùy nguy cơ chảy máu

THEO DÕI TRONG QUÁ TRÌNH LỌC MÁU

• Huyết động: tụt huyết áp là biến chứng thường gặp
• Điện giải: hạ K⁺, hạ phospho
• Dịch: tránh rút dịch quá nhanh
• Biến chứng: nhiễm trùng catheter, chảy máu

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Không quyết định lọc máu chỉ dựa vào creatinin
• Tăng kali máu và phù phổi là 2 chỉ định cấp cứu thường gặp nhất
• CRRT ưu tiên trong sốc, IHD khi ổn định
• Lọc máu là hỗ trợ, không thay thế điều trị nguyên nhân

KẾT LUẬN NGẮN GỌN

• Chỉ định theo AEIOU
• Chọn phương thức theo huyết động
• Bắt đầu đúng thời điểm → Lọc máu cấp cứu đúng chỉ định = cứu sống bệnh nhân AKI nặng