SUY THẬN CẤP - CÁC RỐI LOẠN THƯỜNG GẶP

KHÁI QUÁT

AKI diễn tiến qua 3 giai đoạn kinh điển: khởi đầu → thiểu niệu/vô niệu → hồi phục (đa niệu). Mỗi giai đoạn có rối loạn sinh lý đặc trưng và cách xử trí khác nhau.

1. GIAI ĐOẠN KHỞI ĐẦU (INITIATION PHASE)

Khi nào: vài giờ – vài ngày sau tác nhân (sốc, nhiễm trùng, độc chất)

Rối loạn chính:

Giảm tưới máu thận → giảm GFR
Bắt đầu tổn thương tế bào ống thận (chưa rõ rệt trên xét nghiệm)
Creatinin có thể chưa tăng rõ

Xử trí:

Loại bỏ nguyên nhân (bù dịch, kiểm soát sốc, ngưng thuốc độc thận)
Tối ưu huyết động (MAP ≥ 65 mmHg) → Đây là “cửa sổ vàng” để đảo ngược AKI

2. GIAI ĐOẠN THIỂU NIỆU / VÔ NIỆU (OLIGURIC PHASE)

Khi nào: sau giai đoạn khởi đầu, kéo dài vài ngày – vài tuần

Rối loạn chính:

Thiểu niệu (<400–500 mL/ngày) hoặc vô niệu
Tăng ure, creatinin nhanh
Ứ nước → phù, phù phổi
Tăng kali máu (nguy cơ tử vong)
Toan chuyển hóa (giảm HCO₃⁻)
Tăng phospho, giảm calci

Xử trí:

Hạn chế dịch + cân bằng vào/ra chặt chẽ
Kiểm soát tăng K⁺ (Ca gluconate, insulin + glucose, lợi tiểu nếu còn đáp ứng)
Điều chỉnh toan chuyển hóa
Chỉ định lọc máu khi có AEIOU (Acidosis, Electrolyte, Intoxication, Overload, Uremia) → Giai đoạn nguy hiểm nhất, quyết định tiên lượng

3. GIAI ĐOẠN HỒI PHỤC – ĐA NIỆU (RECOVERY / POLYURIC PHASE)

Khi nào: sau khi chức năng ống thận bắt đầu hồi phục

Rối loạn chính:

Đa niệu (2–5 L/ngày, có thể hơn)
Mất nước, giảm thể tích
Hạ kali máu, hạ natri máu
Chức năng cô đặc nước tiểu chưa hồi phục hoàn toàn

Xử trí:

Bù dịch theo lượng nước tiểu
Bù điện giải (đặc biệt K⁺)
Theo dõi sát huyết áp, điện giải → Giai đoạn dễ chủ quan nhưng nguy cơ rối loạn điện giải cao

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

Không phải mọi AKI đều qua đủ 3 giai đoạn (đặc biệt AKI nhẹ)
Thiểu niệu không bắt buộc → có thể gặp AKI không thiểu niệu
Giai đoạn thiểu niệu là điểm rơi biến chứng nặng nhất
Giai đoạn đa niệu: nguy cơ tử vong do rối loạn điện giải nếu xử trí sai

KẾT LUẬN NGẮN GỌN

Khởi đầu: còn đảo ngược → xử trí nguyên nhân
Thiểu niệu: nhiều biến chứng → kiểm soát dịch, điện giải, lọc máu khi cần
Hồi phục: đa niệu → bù dịch và điện giải → Hiểu đúng từng giai đoạn = xử trí chính xác, giảm tử vong trong AKI

Tóm tắt nội dung