PHÁT HIỆN SỚM BỆNH THẬN

TỔNG QUAN

• CKD là vấn đề y tế toàn cầu
• Thường phát hiện muộn → tăng tử vong, tăng chi phí

→ Phát hiện sớm giúp:

• Làm chậm tiến triển
• Giảm biến chứng tim mạch
• Chuẩn bị lọc máu kịp thời

TẠI SAO CẦN PHÁT HIỆN SỚM

• CKD giai đoạn đầu: không triệu chứng
• Khi có triệu chứng → thường đã muộn

→ Lợi ích phát hiện sớm:

• Kiểm soát yếu tố nguy cơ
• Tránh thuốc độc thận
• Điều chỉnh liều thuốc
• Chuẩn bị thay thế thận

CHIẾN LƯỢC TIẾP CẬN (QUAN TRỌNG)

1. KHÔNG SÀNG LỌC TOÀN DÂN

→ Không hiệu quả chi phí

2. TIẾP CẬN THEO NGUY CƠ

→ Chỉ tầm soát ở nhóm nguy cơ cao

→ Hiệu quả hơn, ít sai lệch

AI CẦN ĐƯỢC TẦM SOÁT

NHÓM NGUY CƠ CAO (BẮT BUỘC)

• Đái tháo đường
• Tăng huyết áp
• Bệnh tim mạch / suy tim

NHÓM NGUY CƠ KHÁC

• Bệnh tự miễn (SLE, vasculitis)
• Nhiễm HIV, viêm gan C
• Tiền sử AKI
• Sỏi thận tái phát
• Dùng thuốc độc thận (NSAIDs, lithium)
• Tiền sử gia đình CKD
• Bệnh thận từ nhỏ

→ Nguy cơ càng nhiều → xác suất CKD càng cao

PHƯƠNG PHÁP TẦM SOÁT

• Xét nghiệm máu:
  • Creatinine → eGFR
• Xét nghiệm nước tiểu:
  • Albumin niệu (UACR)

→ Đây là 2 trụ cột bắt buộc

• Có thể bổ sung:
  • Tổng phân tích nước tiểu
  • Siêu âm thận (chọn lọc)

TẦN SUẤT KIỂM TRA

• Đái tháo đường: hàng năm
• Tăng huyết áp: mỗi 1–3 năm
• Tiền sử gia đình CKD: mỗi 3 năm

→ Cá thể hóa theo nguy cơ

LƯU Ý VỀ CHẨN ĐOÁN

• CKD = bất thường ≥3 tháng
• Không chẩn đoán dựa 1 lần xét nghiệm

HẠN CHẾ CẦN BIẾT

• eGFR bị ảnh hưởng bởi tuổi, cơ
• Albumin niệu biến thiên theo thời điểm

→ Cần xác nhận lại

Ý NGHĨA LÂM SÀNG

• CKD = yếu tố nguy cơ tim mạch mạnh
• Phát hiện sớm → giảm tử vong

NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TẾ

• Tỷ lệ tầm soát thấp
• Nhận thức bệnh thấp → <20% bệnh nhân biết mình mắc CKD

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Không tầm soát đại trà → chỉ nhóm nguy cơ
• 2 xét nghiệm bắt buộc: eGFR + albumin niệu
• CKD sớm thường không triệu chứng
• Phát hiện sớm giúp trì hoãn lọc máu
• CKD là yếu tố nguy cơ tim mạch lớn
• Luôn xác nhận lại trước khi chẩn đoán

KẾT LUẬN

• Phát hiện sớm CKD là chiến lược then chốt trong thực hành thận học → Tập trung vào nhóm nguy cơ → Áp dụng xét nghiệm đơn giản → Can thiệp sớm giúp giảm tiến triển và cải thiện tiên lượng sống