HƯỚNG DẪN - CHẾ ĐỘ ĂN PROTEIN TRONG BỆNH THẬN CHƯA LỌC MÁU

NGUYÊN TẮC CHUNG

• Mục tiêu:
  • Làm chậm tiến triển CKD
  • Giảm ure, phospho, toan chuyển hóa
  • Tránh suy dinh dưỡng

→ Cân bằng: giảm protein nhưng đủ dinh dưỡng

LIỀU PROTEIN KHUYẾN CÁO

1. CKD KHÔNG HỘI CHỨNG THẬN HƯ

• Khuyến cáo:
  • ~0.8 g/kg/ngày (chuẩn KDIGO)
• Có thể giảm:
  • 0.6 g/kg/ngày nếu theo dõi tốt

→ An toàn, không gây suy dinh dưỡng nếu đủ năng lượng

⚠️ Không khuyến cáo:

• <0.6 g/kg/ngày kéo dài (tăng tử vong)

2. CKD CÓ HỘI CHỨNG THẬN HƯ

• Không hạn chế protein quá mức
• Có thể:
  • ~0.8 g/kg/ngày ± bù theo protein niệu

→ Tránh thiếu protein nặng

LỢI ÍCH CỦA HẠN CHẾ PROTEIN

• ↓ ure máu
• ↓ độc chất urê
• ↓ phospho → cải thiện CKD-MBD
• ↓ toan chuyển hóa
• Có thể làm chậm tiến triển CKD

→ Hiệu quả: mức độ vừa phải nhưng có ý nghĩa lâm sàng

HẠN CHẾ PROTEIN – HIỂU ĐÚNG

• Giai đoạn đầu: GFR có thể giảm nhẹ → Do giảm áp lực lọc cầu thận
• Sau đó: → Tốc độ suy giảm chậm hơn

NGUYÊN TẮC TRÁNH SUY DINH DƯỠNG (RẤT QUAN TRỌNG)

• Đảm bảo năng lượng:
  • 30–35 kcal/kg/ngày
• ≥60% protein có giá trị sinh học cao
• Điều trị toan chuyển hóa

→ Theo dõi:

• Cân nặng
• Albumin

NGUỒN PROTEIN (XU HƯỚNG MỚI)

• Ưu tiên: protein thực vật → Lợi ích:
• ↓ protein niệu
• ↓ phospho
• ↓ acid load
• ↓ độc chất urê

→ Có thể giảm tiến triển CKD

NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP

• Giảm protein quá mức → suy dinh dưỡng
• Không đảm bảo năng lượng
• Không theo dõi albumin

THEO DÕI

• Mỗi 3–6 tháng:
  • Cân nặng
  • Albumin
  • eGFR

→ Điều chỉnh chế độ ăn cá thể hóa

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• 0.8 g/kg/ngày là mức an toàn chuẩn
• Không giảm quá mức (<0.6) nếu không theo dõi chặt
• Luôn đảm bảo đủ năng lượng
• Protein thực vật có lợi
• Hạn chế protein giúp giảm gánh nặng chuyển hóa
• Theo dõi dinh dưỡng là bắt buộc

KẾT LUẬN

• Chế độ ăn protein là trụ cột không dùng thuốc trong CKD
• Hiệu quả không “mạnh” nhưng tích lũy lâu dài rất quan trọng → Điều trị đúng: giảm vừa phải – đủ năng lượng – theo dõi sát