HƯỚNG DẪN - BỔ SUNG CALCI TRONG BỆNH THẬN MẠN CHƯA LỌC MÁU

NGUYÊN TẮC CHUNG

• Mục tiêu:
  • Duy trì cân bằng calci
  • Kiểm soát cường cận giáp thứ phát
  • Tránh vôi hóa mạch

→ Không phải “càng nhiều càng tốt” mà là đủ – không dư

MỨC CALCIUM KHUYẾN CÁO

• Tổng lượng calci (ăn + thuốc):
  • Khoảng ~1000 mg/ngày (thực hành phổ biến)
  • Có thể 800–1000 mg/ngày (theo KDOQI 2020)
• Một số nơi chấp nhận: ≤1500 mg/ngày

→ Ưu tiên: không vượt quá nhu cầu sinh lý

NGUY CƠ KHI TĂNG CALCIUM QUÁ MỨC

• Tăng cân bằng calci dương tính → Calci lắng đọng mô
• Hậu quả:
  • Vôi hóa mạch máu
  • Vôi hóa mô mềm
  • Tăng nguy cơ tim mạch

→ Đặc biệt nguy hiểm ở CKD

CƠ CHẾ BỆNH SINH QUAN TRỌNG

• CKD → ↓ calcitriol → ↓ hấp thu Ca
• ↑ phospho → kích thích PTH

→ Nếu bổ sung calci quá mức:

• Không được sử dụng hết → Lắng đọng ngoài xương

BẰNG CHỨNG THỰC HÀNH

• Chế độ ~800 mg/ngày: → Cân bằng calci trung tính
• Chế độ ~2000 mg/ngày: → Cân bằng dương rõ rệt → Nguy cơ vôi hóa cao

→ Không làm tăng Ca máu rõ, nhưng tăng tích lũy mô

CALCIUM TỪ THUỐC (CẦN LƯU Ý)

• Binder chứa calci (calcium carbonate, acetate): → Góp phần lớn vào tổng Ca

→ Dùng quá nhiều:

• ↑ vôi hóa mạch
• ↑ nguy cơ tim mạch

ỨNG DỤNG LÂM SÀNG

• Ưu tiên:
  • Lấy Ca từ chế độ ăn
  • Hạn chế lạm dụng thuốc chứa Ca
• Nếu cần binder: → Cân nhắc non-calcium binders

NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP

• Bổ sung calci “theo thói quen”
• Không tính tổng Ca từ thuốc
• Nhầm tưởng calci luôn tốt cho xương

→ Thực tế: thừa calci = hại mạch máu

THEO DÕI

• Ca máu
• Phospho
• PTH

→ Điều chỉnh cá thể hóa

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• 800–1000 mg/ngày là mức an toàn
• Không vượt 1500 mg/ngày
• Thừa calci → vôi hóa mạch, không phải xương
• Phải tính cả calci từ thuốc
• Ưu tiên nguồn thực phẩm
• CKD = rối loạn chuyển hóa calci-phospho phức tạp

KẾT LUẬN

• Trong CKD chưa lọc máu: → kiểm soát calci quan trọng ngang phospho
• Nguyên tắc: → bổ sung vừa đủ – tránh dư thừa – theo dõi chặt