HỘI CHỨNG GAN THẬN LÀ GÌ ???

HỘI CHỨNG GAN THẬN (HEPATORENAL SYNDROME – HRS)

KHÁI NIỆM

• Hội chứng gan thận là suy thận chức năng xảy ra ở bệnh nhân xơ gan mất bù
• Không có tổn thương cấu trúc thận thực sự → Bản chất: rối loạn huyết động do bệnh gan → giảm tưới máu thận nặng

ĐẶC ĐIỂM CỐT LÕI

• Xảy ra trên nền:
  • Xơ gan
  • Có cổ trướng
• Thận “bình thường về cấu trúc” nhưng co mạch thận nặng → GFR giảm sâu

CƠ CHẾ BỆNH SINH (HIỂU ĐÚNG BẢN CHẤT)

• Giãn mạch tạng (splanchnic vasodilation) do tăng NO → Giảm thể tích tuần hoàn hiệu quả

→ Kích hoạt:

• RAAS
• Giao cảm
• ADH

→ Hậu quả:

• Co mạch thận mạnh
• Giảm tưới máu thận → Suy thận tiến triển

→ Cốt lõi: “gan giãn mạch – thận co mạch”

PHÂN LOẠI (HIỆN ĐẠI)

• HRS-AKI:
  • Cấp, tiến triển nhanh
  • Creatinin tăng nhanh
• HRS-CKD (trước đây type 2):
  • Mạn tính
  • Liên quan cổ trướng kháng trị

YẾU TỐ KHỞI PHÁT (RẤT QUAN TRỌNG)

• Nhiễm trùng (đặc biệt SBP)
• Xuất huyết tiêu hóa
• Dùng lợi tiểu quá mức
• Mất nước → Là “trigger” làm HRS bùng phát

CHẨN ĐOÁN (NGUYÊN TẮC)

• Xơ gan + AKI
• Không đáp ứng bù dịch
• Không có sốc
• Không có bệnh thận thực thể

→ Chẩn đoán loại trừ

ĐẶC ĐIỂM XÉT NGHIỆM

• Creatinin tăng
• Natri niệu thấp
• Không protein niệu đáng kể
• Không trụ niệu bệnh lý

→ Gợi ý suy thận chức năng

ĐIỀU TRỊ

• Điều trị yếu tố khởi phát
• Ngừng lợi tiểu, tránh giảm thể tích
• Albumin truyền TM
• Thuốc co mạch:
  • Terlipressin (ưu tiên)
  • Norepinephrine
  • Midodrine + octreotide

→ Mục tiêu: tăng tưới máu thận

• Điều trị triệt để: → Ghép gan (duy nhất cải thiện tiên lượng)

TIÊN LƯỢNG

• Không điều trị: sống vài ngày – vài tuần
• Có điều trị: phụ thuộc ghép gan → Không ghép: tiên lượng rất xấu

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• HRS là suy thận chức năng, không phải tổn thương thận thật
• Cơ chế chính: giãn mạch tạng → co mạch thận
• Luôn tìm và xử trí yếu tố khởi phát
• Điều trị nội khoa chỉ là “cầu nối”
• Ghép gan là điều trị duy nhất triệt để

KẾT LUẬN

• Hội chứng gan thận là biến chứng nặng nhất của xơ gan mất bù
• Hiểu đúng cơ chế huyết động giúp điều trị đúng → Trọng tâm: albumin + co mạch + ghép gan