ĐỊNH LƯỢNG PROTEIN NIỆU: BÁN ĐỊNH LƯỢNG VÀ ĐỊNH LƯỢNG

NGUYÊN TẮC CHUNG

• Đánh giá protein niệu gồm 2 bước:
  • Bán định lượng (screening)
  • Định lượng (quantification) → Không chẩn đoán chỉ dựa vào dipstick

BÁN ĐỊNH LƯỢNG (SCREENING)

• QUE NHÚNG NƯỚC TIỂU (DIPSTICK)
  • Phát hiện chủ yếu albumin
  • Phân mức: ▪ Trace: 15–30 mg/dL ▪ 1+: 30–100 mg/dL ▪ 2+: 100–300 mg/dL ▪ 3+: 300–1000 mg/dL ▪ 4+: >1000 mg/dL
• Ưu điểm:
  • Nhanh, tiện, sàng lọc tốt
• Hạn chế:
  • Không phát hiện protein không phải albumin
  • Phụ thuộc nồng độ nước tiểu

→ Dương tính → bắt buộc định lượng

• TEST SSA (SULFOSALICYLIC ACID)
  • Phát hiện tất cả protein
  • Nhạy hơn với: ▪ Light chain ▪ Protein ống thận
• Ý nghĩa:
  • Dipstick (-) nhưng SSA (+) → nghĩ overflow/tubular

SAI SỐ BÁN ĐỊNH LƯỢNG

• Dương tính giả:
  • Nước tiểu cô đặc
  • pH kiềm
  • Thuốc, cản quang
• Âm tính giả:
  • Nước tiểu loãng
  • Protein không phải albumin

ĐỊNH LƯỢNG PROTEIN NIỆU (QUAN TRỌNG NHẤT)

• 24 GIỜ NƯỚC TIỂU (GOLD STANDARD)
  • Chính xác nhất
  • Bình thường <150 mg/ngày
• Nhược điểm:
  • Bất tiện
  • Sai sót thu thập thường gặp

SPOT UPCR (ƯU TIÊN LÂM SÀNG):

• Tỷ lệ protein/creatinin
• Ước tính g/ngày
• Bình thường <0.2 g/g
• Ví dụ: 1 g/g ≈ 1 g/ngày
• Ưu điểm:
  • Đơn giản, tiện
  • Áp dụng rộng rãi

→ Phương pháp thực hành chuẩn hiện nay

SPOT UACR:

• Albumin/creatinin
• Bình thường <30 mg/g
• 30–300 → albumin niệu mức vừa
• 300 → albumin niệu nặng
• Ưu tiên:
  • Đái tháo đường
  • Sàng lọc sớm bệnh thận

HẠN CHẾ CỦA ĐỊNH LƯỢNG (QUAN TRỌNG)

• Phụ thuộc creatinin niệu:
  • Cơ lớn → đánh giá thấp
  • Suy mòn → đánh giá cao
• Dao động theo thời gian:
  • Sáng vs chiều
  • Ngày này vs ngày khác

→ Nên lấy mẫu buổi sáng

YẾU TỐ GÂY SAI LỆCH KẾT QUẢ

• Gắng sức
• Tư thế
• Nhiễm trùng
• Glycosuria, ceton niệu → Có thể làm sai lệch UPCR/UACR

ỨNG DỤNG THỰC TẾ

• Dipstick (+) → định lượng ngay
• Dipstick (-) nhưng nghi ngờ → làm SSA
• Theo dõi → dùng cùng 1 phương pháp
• Ưu tiên mẫu nước tiểu buổi sáng

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Dipstick chỉ là bước sàng lọc
• UPCR/UACR là tiêu chuẩn hiện nay
• 24h niệu chỉ dùng khi cần chính xác
• Luôn hiểu hạn chế từng phương pháp
• Không diễn giải khi có yếu tố nhiễu

KẾT LUẬN

• Bán định lượng giúp phát hiện nhanh
• Định lượng giúp chẩn đoán và theo dõi chính xác → Kết hợp cả hai là nguyên tắc bắt buộc trong thực hành thận học hiện đại