ĐÁNH GIÁ PROTEIN NIỆU Ở NGƯỜI LỚN

TỔNG QUAN

• Protein niệu là dấu hiệu quan trọng của bệnh thận
• Bình thường:
  • <150 mg protein/ngày
  • Albumin <30 mg/ngày
• Protein niệu phản ánh:
  • Tổn thương cầu thận
  • Hoặc rối loạn tái hấp thu ống thận

PHÂN LOẠI MỨC ĐỘ

• Bình thường:
  • <150 mg/ngày
• Albumin niệu tăng nhẹ (A2):
  • 30–300 mg/ngày
• Protein niệu rõ (A3):
  • 300 mg/ngày
• Hội chứng thận hư:
  • ≥3.5 g/ngày

→ Mức độ protein niệu liên quan trực tiếp tiên lượng

PHÂN LOẠI CƠ CHẾ (4 NHÓM)

• Cầu thận:
  • Tăng tính thấm → albumin niệu
• Ống thận:
  • Giảm tái hấp thu protein nhỏ
• Overflow:
  • Tăng sản xuất protein (đa u tủy…)
• Sau thận:
  • Nhiễm trùng, viêm

→ Giúp định hướng nguyên nhân

PHÁT HIỆN PROTEIN NIỆU (SCREENING)

• Dipstick:
  • Phát hiện albumin
  • Nhanh, tiện lợi
• Hạn chế:
  • Không phát hiện protein không phải albumin
  • Bị ảnh hưởng bởi cô đặc nước tiểu

→ Chỉ mang tính sàng lọc

ĐỊNH LƯỢNG PROTEIN NIỆU (QUAN TRỌNG NHẤT)

• 24H NIỆU (GOLD STANDARD):
  • Chính xác nhất
  • Bất tiện, dễ sai sót
• SPOT UPCR (ƯU TIÊN):
  • Tỷ lệ protein/creatinin
  • Ước tính protein niệu/ngày
  • Bình thường: <0.2 g/g
• SPOT UACR:
  • Tỷ lệ albumin/creatinin
  • Bình thường: <30 mg/g
  • Ưu tiên ở bệnh nhân đái tháo đường

→ UPCR/UACR là phương pháp chuẩn hiện nay

HẠN CHẾ CỦA UPCR/UACR

• Phụ thuộc creatinin niệu:
  • Người cơ lớn → đánh giá thấp
  • Người gầy → đánh giá cao
• Dao động theo thời gian trong ngày → Nên lấy mẫu buổi sáng

PROTEIN NIỆU THOÁNG QUA

• Gặp trong:
  • Sốt
  • Gắng sức
  • Nhiễm trùng
• Đặc điểm:
  • <1 g/ngày
  • Biến mất khi kiểm tra lại

→ Không cần xử trí nếu không tái phát

TIẾP CẬN LÂM SÀNG (THỰC CHIẾN)

• BƯỚC 1: XÁC NHẬN
  • Lặp lại xét nghiệm
  • Loại trừ protein niệu thoáng qua
• BƯỚC 2: ĐỊNH LƯỢNG
  • UPCR hoặc UACR
• BƯỚC 3: ĐÁNH GIÁ NGUYÊN NHÂN
  • Hỏi bệnh: ▪ Đái tháo đường, THA ▪ Lupus, viêm mạch ▪ Thuốc (NSAIDs…)
  • Triệu chứng: ▪ Phù ▪ Nước tiểu bọt
• BƯỚC 4: XÉT NGHIỆM BỔ SUNG
  • Cặn lắng nước tiểu
  • Creatinin máu
  • Xét nghiệm miễn dịch nếu cần
• BƯỚC 5: CHUYỂN CHUYÊN KHOA
  • Protein niệu nhiều
  • Có tiểu máu
  • Suy thận kèm theo

MẪU HÌNH GỢI Ý NGUYÊN NHÂN

• Protein niệu nhiều + phù → hội chứng thận hư
• Protein niệu + tiểu máu → viêm cầu thận
• Protein niệu nhẹ đơn độc → có thể lành tính
• Protein niệu + creatinin tăng → bệnh thận tiến triển

GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG

• Protein niệu càng cao → nguy cơ:
  • Suy thận tiến triển
  • Bệnh tim mạch
  • Tử vong → Ngay cả mức thấp cũng có ý nghĩa

MẤU CHỐT QUAN TRỌNG CẦN LƯU Ý

• Protein niệu là dấu hiệu sớm của bệnh thận
• Dipstick chỉ để sàng lọc
• UPCR/UACR là tiêu chuẩn thực hành
• Luôn xác nhận protein niệu dai dẳng
• Mức độ protein niệu = yếu tố tiên lượng mạnh

KẾT LUẬN

• Đánh giá protein niệu là bước cốt lõi trong thận học
• Tiếp cận đúng giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời → Giảm nguy cơ tiến triển suy thận mạn và biến cố tim mạch